{"id":36419,"date":"2016-12-13T13:19:47","date_gmt":"2016-12-13T10:19:47","guid":{"rendered":"http:\/\/gzone.com.tr\/?p=36419"},"modified":"2016-12-13T23:15:03","modified_gmt":"2016-12-13T20:15:03","slug":"hiv-bulasmasinda-yuzde-450-artisin-yasandigi-tek-ulke-turkiye","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.gzone.com.tr\/index.php\/2016\/12\/13\/hiv-bulasmasinda-yuzde-450-artisin-yasandigi-tek-ulke-turkiye\/","title":{"rendered":"HIV BULA\u015eMASINDA Y\u00dcZDE 450 ARTI\u015eIN YA\u015eANDI\u011eI TEK \u00dcLKE T\u00dcRK\u0130YE"},"content":{"rendered":"

D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc verilerine g\u00f6re, t\u00fcm d\u00fcnyada HIV ile ya\u015fayan hasta say\u0131s\u0131 34 milyona ula\u015ft\u0131. D\u00fcnya genelinde HIV ile enfekte olan ki\u015fi say\u0131s\u0131 azal\u0131rken, Do\u011fu Avrupa ve Orta Asya\u2019daki hasta say\u0131s\u0131 art\u0131yor. T\u00fcrkiye ise Ukrayna, Moldovya ve Rusya ile birlikte hasta say\u0131s\u0131 artan \u00fclkeler aras\u0131nda ve ilk s\u0131rada yer al\u0131yor.<\/span><\/strong><\/p>\n

HIV enfeksiyonu tedavisinde hastal\u0131\u011f\u0131n yay\u0131l\u0131m\u0131 ile ilgili ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n yap\u0131lmas\u0131 ve yay\u0131lan fakt\u00f6rlere engel olabilecek tedbirlerin al\u0131nmas\u0131 at\u0131lacak ilk ad\u0131m olarak g\u00f6steriliyor.\u00a0 <\/span>Hacettepe \u00dcniversitesi AIDS Tedavi ve Ara\u015ft\u0131rma Merkezi (HATAM) M\u00fcd\u00fcr\u00fc Prof. Dr. Serhat \u00dcnal ve HATAM Genel Koordinat\u00f6r\u00fc Dr. Aygen T\u00fcmer, AIDS\u2019in d\u00fcn\u00fc, bug\u00fcn\u00fc ve yar\u0131n\u0131n\u0131 Medimagazin\u2019e anlatt\u0131.<\/span><\/p>\n

\u0130lgili r\u00f6portaj burada:<\/span><\/strong><\/p>\n

HIV enfeksiyonunun T\u00fcrkiye ve d\u00fcnyada yay\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n anla\u015f\u0131lmas\u0131 ile ilgili tedavide herhangi bir s\u0131k\u0131nt\u0131n\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, ancak daha da etkin tedavilerin uygulanabilece\u011fini dile getiren Prof. Dr. Serhat \u00dcnal, \u201cT\u0131pta i\u015fin asl\u0131 korumakt\u0131r.\u00a0 <\/span>Korumak i\u00e7in elinizden geleni yapacaks\u0131n\u0131z, buna ra\u011fmen hastal\u0131k olursa onu tedavi etmenin en iyi y\u00f6ntemlerini bulacaks\u0131n\u0131z. \u00a0 <\/span>HIV, T\u00fcrkiye\u2019de ve d\u00fcnyada nas\u0131l bir yay\u0131l\u0131m g\u00f6steriyor bunu konu\u015fmak laz\u0131m.\u00a0 <\/span>Bu nedenle, 17-20 Kas\u0131m 2016 tarihleri aras\u0131nda,\u00a0 <\/span>Antalya\u2019da Ulusal HIV\/AIDS Kongresi\u2019ni ger\u00e7ekle\u015ftirece\u011fiz. D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc (DS\u00d6) T\u00fcrkiye Temsilcisi ve Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131m\u0131zdan ilgili uzmanlar da bu kongreye kat\u0131l\u0131m sa\u011flayacak.\u201d a\u00e7\u0131klamalar\u0131nda bulundu.<\/span><\/p>\n

D\u00fcnyada HIV\u2019in artma nedenleri aras\u0131nda damar i\u00e7i ila\u00e7 kullan\u0131m\u0131 al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n artmas\u0131 ve gerekli kontrollerin yap\u0131lmamas\u0131 oldu\u011funu ifade eden \u00dcnal, T\u00fcrkiye\u2019de damar i\u00e7i ila\u00e7 kullan\u0131m\u0131ndan kaynakl\u0131 art\u0131\u015f\u0131n d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011funu, ancak fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131n az olmas\u0131 ve \u00f6nleme tedbirlerinin al\u0131nmamas\u0131 nedeni ile epidemiyolojik bir art\u0131\u015f\u0131n s\u00f6z konusu oldu\u011funu s\u00f6yledi.<\/span><\/p>\n

\u201cT\u00fcrkiye hari\u00e7, HIV ile enfekte olan ki\u015fi say\u0131s\u0131 azal\u0131yor\u201d<\/span><\/strong><\/p>\n

DS\u00d6 verilerine g\u00f6re son 10 y\u0131lda y\u00fczde 450 art\u0131\u015f olan tek \u00fclkenin T\u00fcrkiye oldu\u011funu ifade eden Prof. Dr. \u00dcnal, \u201cAsl\u0131nda HIV ile ya\u015fayan toplam ki\u015fi say\u0131s\u0131nda \u00e7ok b\u00fcy\u00fck de\u011fi\u015fiklik olmuyor.\u00a0 <\/span>Havuza yeni kat\u0131lan ki\u015fi say\u0131s\u0131 azald\u0131; ancak HIV kaynakl\u0131 \u00f6l\u00fcmler azald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ya\u015fayan say\u0131s\u0131 artt\u0131 ve b\u00f6ylece HIV ile ya\u015fayan ki\u015fi say\u0131s\u0131 33-34 milyonlara ula\u015ft\u0131.Bizim b\u00f6lgemiz hari\u00e7 d\u00fcnyan\u0131n pek \u00e7ok \u00fclkesinde hasta say\u0131s\u0131 azal\u0131yor.\u00a0 <\/span>Yeni ve etkin ila\u00e7lar geldi, eskiden \u00f6l\u00fcmc\u00fcl olan hastal\u0131k \u015feker hastal\u0131\u011f\u0131, y\u00fcksek tansiyon gibi kronik bir hastal\u0131k h\u00e2line geldi.\u201d a\u00e7\u0131klamalar\u0131nda bulundu.<\/span><\/p>\n

<\/p>\n

\u201cD\u00fcnya say\u0131y\u0131 azaltmak i\u00e7in iki \u015fey yapt\u0131\u201d<\/span><\/strong><\/p>\n

HIV\u2019in art\u0131k tedavi edilebilir bir hastal\u0131k oldu\u011funu dile getiren Prof. Dr. \u00dcnal, \u201cD\u00fcnya bu konuda iki \u015fey yapt\u0131.\u00a0 <\/span>Birincisi fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131 ve \u00f6nlemleri art\u0131r\u0131p hasta say\u0131s\u0131n\u0131 azaltt\u0131; ikincisi iyi tedavi y\u00f6ntemleri geli\u015ftirerek \u00f6l\u00fcm say\u0131s\u0131n\u0131 azaltt\u0131. B\u00fct\u00fcn bu ila\u00e7lar bizde de var ve hastalar\u0131m\u0131z\u0131 tedavi ediyoruz.\u201d dedi.<\/span><\/p>\n

Tedavide hastan\u0131n ya\u015f\u0131n\u0131n \u00f6nemine dikkat \u00e7eken \u00dcnal, \u201cElli ila 70 ya\u015f aras\u0131ndaki hasta ile 20-30 ya\u015flar\u0131ndaki hastan\u0131n sa\u011fl\u0131k altyap\u0131s\u0131 ayn\u0131 de\u011fil. \u0130leri ya\u015fta \u015feker hastal\u0131\u011f\u0131, kalp yetmezli\u011fi, hipertansiyon, kolesterol d\u00fczeyleri ve osteoporoz art\u0131yor.<\/span><\/p>\n

Ya\u015f\u0131 bir tarafa b\u0131rak\u0131rsak HIV, birincisi kronik inflamasyon yapar. Bu, b\u00fct\u00fcn bu hastal\u0131klar\u0131n \u00f6nemli sebeplerinden biridir ve hastal\u0131klar daha h\u0131zl\u0131 ilerler.\u00a0 <\/span>\u0130kincisi HIV tedavisi i\u00e7in verdi\u011fimiz ila\u00e7lar\u0131n yan etkisi olarak bu hastal\u0131klar olu\u015fabiliyor. Y\u00fcksek tansiyon, kolesterol y\u00fcksekli\u011fi, kemik erimesi, kalp ve b\u00f6brek yetmezli\u011fi gibi hadiseler HIV pozitiflerde hem daha erken ba\u015flam\u0131\u015f oluyor hem de 40-50 ya\u015f\u0131ndakilerde daha \u015fiddetli seyrediyor. O y\u00fczden sadece enfeksiyonu tedavi etmek de\u011fil, bu kronik hastal\u0131klar\u0131 da y\u00f6netmek gibi yeni bir tablo \u00e7\u0131kt\u0131 kar\u015f\u0131m\u0131za.\u201d ifadelerini kulland\u0131.<\/span><\/p>\n

HIV tedavisi multidisipliner yakla\u015f\u0131m gerektiriyor<\/span><\/strong><\/p>\n

Uzmanlara g\u00f6re, HIV\u2019in donan\u0131ml\u0131 b\u00fcy\u00fck merkezlerde takip edilmesi ve hasta takibinin enfeksiyon hastal\u0131klar\u0131, d\u00e2hiliye, kardiyoloji, endokrinoloji, kad\u0131n-do\u011fum, dermatoloji, n\u00f6roloji ve psikiyatri b\u00f6l\u00fcmlerinin bir arada oldu\u011fu multidisipliner yakla\u015f\u0131m ile yap\u0131lmas\u0131 gerekiyor.<\/span><\/p>\n

\u00dcnal, \u201cHacettepe olarak biz multidisipliner hasta takibi yap\u0131yoruz.\u00a0 <\/span>Bize gelen her hasta \u00f6ncelikle sosyal ve psikolojik olarak de\u011ferlendiriliyor.\u00a0 <\/span>Sonras\u0131nda hastaya durumu anlat\u0131l\u0131yor ve hastal\u0131\u011f\u0131n ne anlama geldi\u011fi, hayat\u0131n\u0131 nas\u0131l etkileyece\u011fi, hayat\u0131nda nas\u0131l d\u00fczenlemeler yapmas\u0131 gerekti\u011fi ve etrafa bula\u015fmas\u0131n\u0131 nas\u0131l engelleyece\u011fi konusunda bilgilendirme yap\u0131yoruz. Sonras\u0131nda da medikal ekip devral\u0131yor.\u201d \u015feklinde konu\u015ftu.<\/span><\/p>\n

\u201cTedaviyi d\u00fczg\u00fcn uygulamayan hastalarda diren\u00e7 geli\u015fiyor\u201d<\/strong> <\/span><\/p>\n

HIV tedavisini do\u011fru ve d\u00fczenli yapman\u0131n \u00f6nemini vurgulayan Prof. Dr. \u00dcnal, \u201cTedavinin d\u00fczg\u00fcn yap\u0131lmas\u0131 \u00e7ok \u00f6nemli.\u00a0 <\/span>Hasta doz atlarsa,\u00a0 <\/span>tedaviyi yar\u0131m b\u0131rak\u0131rsa hem \u00f6b\u00fcr hastal\u0131klar\u0131 hem de HIV kontrolden \u00e7\u0131k\u0131yor. En \u00f6nemlisi de diren\u00e7 geli\u015fiyor.<\/span><\/p>\n

\u015eu anda HIV i\u00e7in kullan\u0131lan ila\u00e7lar \u00e7ok etkili ve d\u00fczenli kullanan hastalarda problem ya\u015fam\u0131yoruz.\u00a0 <\/span>Ancak hasta ilac\u0131 bir g\u00fcn i\u00e7ti bir g\u00fcn i\u00e7medi, 10 g\u00fcn i\u00e7ti 20 g\u00fcn sonra yeniden ba\u015flad\u0131 ya da doktor kontrol\u00fcne gelmediyse bu hastalarda diren\u00e7 geli\u015fiyor. Bizim kar\u0131-koca HIV te\u015fhisi koydu\u011fumuz hastam\u0131z var ve ikisine de ayn\u0131 anda tedaviye ba\u015flad\u0131k. Kar\u0131s\u0131 d\u00fczenli kulland\u0131 ve 20 senedir hi\u00e7 problemsiz gidiyor.\u00a0 <\/span>Adam d\u00fczenli kullanmad\u0131, diren\u00e7 geli\u015fti ve \u015fu anda ona verebilece\u011fimiz hi\u00e7bir ilac\u0131m\u0131z yok. D\u00f6rt be\u015f tanesini bir araya getirip zorla kontrol alt\u0131nda tutmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz ama bu da tam kontrol\u00fc sa\u011flam\u0131yor.\u201d dedi.<\/span><\/p>\n

HIV\u2019in kontrol alt\u0131na al\u0131namamas\u0131 durumunda lenfoma ve kanser olu\u015fabilece\u011fini s\u00f6yleyen \u00dcnal,\u00a0 <\/span>\u201cHIV kontrols\u00fcz gidince \u2018f\u0131rsat\u00e7\u0131 enfeksiyon\u2019 dedi\u011fimiz, az g\u00f6r\u00fclen baz\u0131 enfeksiyonlar ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor.\u00a0 <\/span>Bunlar\u0131n her biri hastal\u0131\u011f\u0131n gidi\u015fat\u0131n\u0131 k\u00f6t\u00fcle\u015ftiriyor.\u00a0 <\/span>O y\u00fczden en \u00f6nemli mesaj; fark\u0131nda olacaks\u0131n ve korunacaks\u0131n. Slogan belli \u2018Tek \u00e7are tek e\u015flilik\u2019.\u00a0 <\/span>E\u015finizi aldatmay\u0131n; bunu yap\u0131yorsan\u0131z da mutlaka korunacak tedbirleri bilin. Buna ra\u011fmen bula\u015fma olduysa da ilgili hekimlere ba\u015fvurun.\u201d a\u00e7\u0131klamalar\u0131nda bulundu.<\/span><\/p>\n

Tedavide hastan\u0131n uyumunun alt\u0131n\u0131 \u00e7izen Prof. Dr. \u00dcnal, \u201c Korunmak kadar \u00f6nemli bir di\u011fer mesaj ise, HIV pozitifseniz ila\u00e7lar\u0131n\u0131z\u0131 d\u00fczg\u00fcn kullanacaks\u0131n\u0131z. Saatinde, g\u00fcn\u00fcnde,\u00a0 <\/span>ne kadar s\u00fcreyse o kadar.\u00a0 <\/span>Takip eden hekim ile ili\u015fkinizi kesmeyip kontrollerinize d\u00fczenli gideceksiniz. Baz\u0131lar\u0131 ilac\u0131m\u0131 almay\u0131 unutuyorum, diyor.\u00a0 <\/span>Bunun i\u00e7in ak\u0131ll\u0131 telefonlarda uygulamalar ya da ila\u00e7 saatini hat\u0131rlatan ila\u00e7 kutular\u0131 var.\u201d dedi.<\/span><\/p>\n

\u201cFark\u0131ndal\u0131k e\u011fitimleri art\u0131r\u0131lmal\u0131\u201d<\/span><\/strong><\/p>\n

HIV tedavisinde \u00f6nemli geli\u015fmeler meydana geldi ve bundan 20 sene \u00f6ncesine kadar d\u00f6rt be\u015f \u00e7e\u015fit ila\u00e7 ile ya da damardan tedavi edilen hastalar art\u0131k tek bir tablet ile tedavi edilir h\u00e2le geldi.\u00a0 <\/span>Yeni ila\u00e7lar\u0131n g\u00fcnde bir kere al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve i\u00e7inde \u00fc\u00e7 \u00e7e\u015fit ilac\u0131n bulundu\u011funu ifade eden \u00dcnal, buna ra\u011fmen baz\u0131 hastalar\u0131n hastal\u0131klar\u0131n\u0131 kabullenmeyip diren\u00e7 g\u00f6sterdi\u011fini, ila\u00e7lar\u0131n\u0131 \u00f6zellikle i\u00e7meyip ba\u015fkalar\u0131na da bula\u015ft\u0131rmak i\u00e7in gayret g\u00f6sterdi\u011fini kaydetti.<\/span><\/p>\n

Prof. Dr. \u00dcnal, \u201cBundan 8-10 sene \u00f6nce Hacettepe acile iki g\u00fcn i\u00e7inde pe\u015f pe\u015fe 24-25 tane i\u011fne batmas\u0131 olay\u0131 gelmi\u015fti.\u00a0 <\/span>Sinemalarda, toplum ya\u015fam alanlar\u0131nda ve otob\u00fcste baca\u011f\u0131ma, koluma i\u011fne batt\u0131, HIV pozitif bir ki\u015fi kendi kan\u0131n\u0131 enjekt\u00f6re \u00e7ekip bat\u0131r\u0131yor, diye bir panik havas\u0131 oldu. Hastada bazen, bana bu hastal\u0131\u011f\u0131 toplum verdi psikolojisi oluyor.\u201d dedi ve \u015funlar\u0131 ekledi:<\/span><\/p>\n

\u201cG\u00f6n\u00fcl isterdi ki e\u011fitim programlar\u0131 yayg\u0131nla\u015fs\u0131n ve her birey bunun fark\u0131na vars\u0131n.\u00a0 <\/span>Ancak maalesef b\u00f6yle de\u011fil. E\u011fitimsiz kalmak bireyin su\u00e7u mudur yoksa toplumdaki genel e\u011fitim eksikli\u011fi midir? Ama her ne olursa olsun ki\u015fi bunu kendi su\u00e7u olarak g\u00f6rm\u00fcyor. Toplum buna bana verdi, o zaman ben de bula\u015ft\u0131raca\u011f\u0131m gibi duygular i\u00e7ine girebiliyor.\u201d<\/span><\/p>\n

<\/p>\n

HIV\u2019in kan yoluyla bula\u015fmas\u0131nda pencere d\u00f6nemi \u00f6nemli<\/span><\/strong><\/p>\n

HIV hastal\u0131\u011f\u0131 cinsel temas d\u0131\u015f\u0131nda kan yoluyla da bula\u015fabiliyor. Damar i\u00e7i kan nakli s\u0131ras\u0131nda her hasta test ediliyor. Ancak burada dikkat edilmesi gereken nokta, pencere d\u00f6nemi denen 12 haftal\u0131k bir d\u00f6nemin olmas\u0131 ve pozitif oldu\u011fu h\u00e2lde negatif \u00e7\u0131kan kanlar\u0131n olabilece\u011finin unutulmamas\u0131<\/span><\/p>\n

Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n bu konuda gerekli tedbirleri ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen Dr. Aygen T\u00fcmer, \u201cT\u00fcrkiye\u2019de kan nakli ile bula\u015fma \u00e7ok azald\u0131 ve bu oran 1 milyon 800 binde 1 oranlar\u0131na d\u00fc\u015ft\u00fc. Kan ile bula\u015fman\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda \u00f6nemli bir konu ise damar i\u00e7i madde kullan\u0131m\u0131. Baz\u0131 damar i\u00e7i madde kullananlar enjekt\u00f6r\u00fc payla\u015fmakta. HIV pozitif ki\u015finin damar\u0131na girmi\u015f \u00e7\u0131km\u0131\u015f olan enjekt\u00f6r\u00fc bir sonraki kullan\u0131rsa ka\u00e7ar\u0131 yok, HIV pozitif kan bula\u015fm\u0131\u015f oluyor.\u201d ifadelerini kulland\u0131.<\/span><\/p>\n

T\u00fcrkiye verilerine bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda damar i\u00e7i madde kullan\u0131m\u0131ndan kaynaklanan riskin y\u00fczde bir oldu\u011funu ifade eden T\u00fcmer, \u201cEsas bula\u015fma yolu korunmas\u0131z yap\u0131lan her t\u00fcrl\u00fc cinsel temas. Oral, vajinal, anal, heteroseks\u00fcel ve homoseks\u00fcel, ne t\u00fcrl\u00fc olursa olsun bir kere bile korunmas\u0131z, kondomsuz yap\u0131lan cinsel temasta bula\u015fma riski var. Tabii ki matematiksel olarak daha fazla korunmazsan\u0131z daha fazla risk alt\u0131nda oluyorsunuz.\u201d a\u00e7\u0131klamalar\u0131nda bulundu.<\/span><\/p>\n

HIV\u2019in bir di\u011fer bula\u015fma yolu ise anneden bebe\u011fe bula\u015fma; ancak gebelik s\u0131ras\u0131nda anneler HIV taramas\u0131ndan ge\u00e7iriliyor.\u00a0 <\/span>Annenin HIV pozitif olmas\u0131 durumunda anneye gebeli\u011fi s\u00fcresince tedavi ba\u015flan\u0131yor, do\u011fum sezaryen ile ger\u00e7ekle\u015ftiriliyor ve do\u011fumdan sonra da bebe\u011fe tedavi verilerek HIV ge\u00e7mesi engelleniyor. HIV\u2019in anne s\u00fct\u00fc ile de bebe\u011fe ge\u00e7i\u015fi oldu\u011fu i\u00e7in bebe\u011fe anne s\u00fct\u00fc verilmiyor.<\/span><\/p>\n

\u201cD\u00fcnyada 34 milyon civar\u0131nda HIV ile enfekte olan ki\u015fi var\u201d<\/span><\/strong><\/p>\n

2015 y\u0131l\u0131nda DS\u00d6 taraf\u0131ndan sunulan verilere g\u00f6re,\u00a0 <\/span>t\u00fcm d\u00fcnyada HIV ile ya\u015fayan hasta say\u0131s\u0131 34 milyona ula\u015ft\u0131.\u00a0 <\/span>D\u00fcnya genelinde HIV\u2019li hasta say\u0131s\u0131 azal\u0131rken, Do\u011fu Avrupa ve Orta Asya\u2019daki hasta say\u0131s\u0131 art\u0131yor. T\u00fcrkiye de Ukrayna, Moldovya ve Rusya ile birlikte hasta say\u0131s\u0131 artan \u00fclkeler aras\u0131nda.<\/span><\/p>\n

T\u00fcrkiye Halk Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 Kurumu Bula\u015f\u0131c\u0131 Hastal\u0131klar Daire Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 2015 y\u0131l\u0131 Haziran ay\u0131 verilerine g\u00f6re, HIV\u2019in olas\u0131 bula\u015fma yolu oranlar\u0131na bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda heteroseks\u00fcel ili\u015fki y\u00fczde 24,5, homoseks\u00fcel ya da biseks\u00fcel cinsel ili\u015fki y\u00fczde 16,7 iken, damar i\u00e7i madde ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 y\u00fczde 1 oran\u0131nda. Nedeni bilinmeyen bula\u015fmalar ise y\u00fczde 56,7 ile ilk s\u0131rada yer al\u0131yor.<\/span><\/p>\n

\u201cHIV bilgilendirmesi \u00f6rg\u00fcn e\u011fitim m\u00fcfredat\u0131na girmeli\u201d<\/span><\/strong><\/p>\n

T\u00fcmer, \u201cHIV\/AIDS hastal\u0131\u011f\u0131 bug\u00fcne kadar Afrika\u2019da, kaslar\u0131 erimi\u015f, yata\u011fa ba\u011f\u0131ml\u0131 ve iskelet h\u00e2lindeki ki\u015filerin foto\u011fraflar\u0131 ile bize g\u00f6sterildi. Oysaki bunlar do\u011fru de\u011fil, e\u011fer hasta uyumlu ise \u00e7ok ba\u015far\u0131l\u0131 tedaviler yap\u0131yoruz. Bu konuda bilin\u00e7lendirmeler yap\u0131lmal\u0131. Ayr\u0131ca bunu \u00f6rg\u00fcn e\u011fitime de sokarak daha etkili bir m\u00fccadele sa\u011flayabiliriz.<\/span><\/p>\n

HIV\u2019li hasta say\u0131s\u0131 azalan \u00fclkelere bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda hepsinin \u00f6rg\u00fcn e\u011fitime bu hastal\u0131kla ilgili bilgilendirmeyi eklemi\u015f oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. \u0130deali alt\u0131nc\u0131 s\u0131n\u0131f, ancak bunu yapam\u0131yorsak, orta\u00f6\u011fretim program\u0131na ekleyerek \u00e7ocuklar\u0131 \u00fcniversiteye ba\u015flamadan bilin\u00e7lendirmek \u00f6nemli.\u201d bilgisini verdi.<\/span><\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019de 1996 y\u0131l\u0131nda 33 kurumun bir araya gelerek kurdu\u011fu Ulusal AIDS Komisyonu bulundu\u011funu ve komisyon ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc bilgisini veren T\u00fcmer,\u00a0 <\/span>T\u00fcrkiye\u2019de HIV\/AIDS hastal\u0131\u011f\u0131 ile ilgili stratejik plan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve d\u00fczenlemelerin devam etti\u011fini s\u00f6yledi.<\/span><\/p>\n

Mevzuatla ilgili de detayl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n devam etti\u011fini dile getiren Dr. T\u00fcmer, \u201cSa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok eski y\u0131llardan kalma mevzuatlarda de\u011fi\u015fiklikler i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fma grubu kurdu. Bu \u00f6nemli bir geli\u015fme; \u00e7\u00fcnk\u00fc 1963 y\u0131l\u0131ndan kalan genelgeler ve yasalar ile hareket ediyorduk. Bu da elimizi kolumuzu ba\u011fl\u0131yordu. \u00d6rne\u011fin; HIV pozitif hasta huzurevine al\u0131nacaksa al\u0131nabilir mi al\u0131namaz m\u0131, gibi her konunun ayr\u0131 ayr\u0131 ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 mevzuatlar var. Sosyal G\u00fcvenlik Kurumu ile Aile ve Sosyal Politikalar Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n da i\u00e7inde oldu\u011fu \u00e7ok geni\u015f kapsaml\u0131 bir program devam ediyor.\u201d\u00a0 <\/span>a\u00e7\u0131klamalar\u0131nda bulundu.<\/span><\/p>\n

Kaynak: MediMagazin<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc verilerine g\u00f6re, t\u00fcm d\u00fcnyada HIV ile ya\u015fayan hasta say\u0131s\u0131 34 milyona ula\u015ft\u0131. D\u00fcnya genelinde HIV ile enfekte olan ki\u015fi say\u0131s\u0131 azal\u0131rken, Do\u011fu Avrupa ve Orta Asya\u2019daki hasta say\u0131s\u0131 art\u0131yor. T\u00fcrkiye ise Ukrayna, Moldovya ve Rusya ile birlikte hasta say\u0131s\u0131 artan \u00fclkeler aras\u0131nda ve ilk s\u0131rada yer al\u0131yor. HIV enfeksiyonu tedavisinde hastal\u0131\u011f\u0131n yay\u0131l\u0131m\u0131 …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":33899,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[80],"tags":[585,217,529,729],"class_list":["post-36419","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-saglikliyasam","tag-hiv","tag-saglik-2","tag-turkiye-2","tag-yasam-2"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.gzone.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/36419","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.gzone.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.gzone.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.gzone.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.gzone.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=36419"}],"version-history":[{"count":6,"href":"http:\/\/www.gzone.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/36419\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":36441,"href":"http:\/\/www.gzone.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/36419\/revisions\/36441"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.gzone.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/33899"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.gzone.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=36419"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.gzone.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=36419"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.gzone.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=36419"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}