{"id":14710,"date":"2015-08-10T09:20:16","date_gmt":"2015-08-10T07:20:16","guid":{"rendered":"http:\/\/gzone.com.tr\/?p=14710"},"modified":"2015-08-10T09:20:17","modified_gmt":"2015-08-10T07:20:17","slug":"stonewall-filmi-icin-yapilan-elestirilere-itiraz-geldi","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.gzone.com.tr\/index.php\/2015\/08\/10\/stonewall-filmi-icin-yapilan-elestirilere-itiraz-geldi\/","title":{"rendered":"STONEWALL F\u0130LM\u0130 \u0130\u00c7\u0130N YAPILAN ELE\u015eT\u0130R\u0130LERE \u0130T\u0130RAZ GELD\u0130"},"content":{"rendered":"

Bo\u011fazi\u00e7i \u00dcniversitesi Tarih b\u00f6l\u00fc\u00fcm\u00fc \u00f6\u011frencisi ve LGBT aktivisti Beren Azizi, ge\u00e7en hafta fragman\u0131 g\u00f6r\u00fcc\u00fcye \u00e7\u0131kan ve Stonewall olaylar\u0131n\u0131 anlatan “STONEWALL” filminin fragman\u0131 \u00fczerinden ba\u015flayan “bizi temsil etmiyor” tart\u0131\u015fmas\u0131yla alakal\u0131 KAOS GL’ye yazd\u0131. \u0130\u015fte bu yaz\u0131:<\/em><\/p>\n

Senaryosunu Jon Rabin Baitz\u2019in yazd\u0131\u011f\u0131, Roland Emmerich\u2019in y\u00f6netti\u011fi Stonewall filminin ge\u00e7ti\u011fimiz g\u00fcnlerde fragman\u0131n\u0131n yay\u0131nlanmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan bir dizi tart\u0131\u015fma ve protesto ba\u015flam\u0131\u015f durumda.<\/p>\n

Stonewall filmi, Roland Emmerich\u2019in \u201ctarihsel hatalar\u201d konusunda ele\u015ftirildi\u011fi ilk filmi de\u011fil. The Patriot (2000), 10,000 BC (2008), Anonymous (2011) filmleri de \u201ctarihi ger\u00e7eklileri \u00e7arp\u0131tmak\u201d ve \u201ctarihi ger\u00e7ekliklere sad\u0131k kalmamak\u201d konusunda ele\u015ftirilmi\u015f filmleridir. Bunun \u00fczerine de \u201cbir biliminsan\u0131 de\u011fil, bir y\u00f6netmen\u201d oldu\u011funu ve hatta a\u00e7\u0131k a\u00e7\u0131k kitlesel \u201cpop-corn\u201d bir e\u011flendirme amac\u0131yla bu i\u015fleri yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 dile getirmi\u015ftir. Konuyla ilgili kendisiyle yap\u0131lm\u0131\u015f bir r\u00f6portaj: http:\/\/www.blackfilm.com\/20040528\/features\/rolandemmerich.shtml<\/p>\n

Y\u00f6netmenin filmografisine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda hem ge\u00e7mi\u015fin hem de gelece\u011fin (bilimkurgu) zaten a\u00e7\u0131k\u00e7a kurgulanmaktan \u00e7ekinilmedi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz. Ayr\u0131ca The Day After Tomorror (2004) filminin DVD\u2019si i\u00e7in haz\u0131rlanan \u201cY\u00f6netmenle R\u00f6portaj\u201d b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde, Emmerich, Will Smith\u2019i bu filmin kast\u0131na alma d\u00fc\u015f\u00fcncesine kar\u015f\u0131 yap\u0131mc\u0131lar\u0131n ve st\u00fcdyo y\u00f6neticilerinin olduk\u00e7a \u0131rk\u00e7\u0131 tutumlar\u0131ndan ve ayr\u0131ca homofobiyle de kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131ndan bahsediyor. (Roland Emmerich \u201ca\u00e7\u0131k\u201d bir e\u015fcinsel.)<\/p>\n

\u00c7ok a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde denilebilir ki kitlelerin e\u011flenmesi i\u00e7in tarihi ger\u00e7ekleri \u201c\u00e7arp\u0131tmak\u201d, y\u00f6netmenin bile isteye tercih etti\u011fi bir \u00e7e\u015fit ot\u00f6r tutumudur.<\/p>\n

Stonewall filmine gelirsek, halihaz\u0131rda hen\u00fcz yaln\u0131zca fragman\u0131 yay\u0131nlanm\u0131\u015f olan bir filmin hi\u00e7bir gerek\u00e7e \u00fczerinden ele\u015ftirisini yapmak m\u00fcmk\u00fcn olmayacakt\u0131r. Bunun haricinde yaln\u0131zca, filmin d\u0131\u015f\u0131nda kalan filmin reklam s\u00fcre\u00e7lerinin kurgusu ele\u015ftirilebilir. (Fragman\u0131n neden \u00f6yle haz\u0131rland\u0131\u011f\u0131 gibi.) Yaln\u0131z bu \u00e7e\u015fit ele\u015ftirilerde dahi \u00f6fkenin ve dilin gere\u011fince \u00f6rg\u00fctlenmesi \u00f6nemli. Y\u00f6netmenin kendi tarihini d\u0131\u015flayan, ele\u015ftirilerin odak noktas\u0131na tarihsel ger\u00e7eklikler ile filmin kendi ger\u00e7ekli\u011finin tutars\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koyan ele\u015ftiriler s\u0131\u011f ve a\u015f\u0131r\u0131 milliyet\u00e7i bir de\u011ferlendirme olacakt\u0131r. Temsil sorunu, kime kimin oynat\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan veya \u201cger\u00e7ek\u201d kahramanlar\u0131n filmlerde nas\u0131l de\u011fi\u015ftirildi\u011finden farkl\u0131 bir sorundur. Temsil sorunu i\u00e7inde rit\u00fcel fonksiyonlar ile ideolojik sorunlar\u0131 bar\u0131nd\u0131ran \u00e7ift y\u00f6nl\u00fc bir meseledir ve sans\u00fcr-pozitif bir dille ortaya konulabilecek bir sorun de\u011fildir.<\/p>\n

\"31-stonewall.w529.h352.2x\"<\/p>\n

Buradan do\u011fru, benim \u201c\u015fimdilik\u201d yap\u0131lan ele\u015ftirilere basit\u00e7e baz\u0131 itirazlar\u0131m var:<\/p>\n

\u201cTarihimizi silen bir filmi desteklemeyin!\u201d<\/strong><\/p>\n

Filmler tarih yazmad\u0131\u011f\u0131 gibi tarih de silmezler. Tarihi manip\u00fcle ederler, de\u011fi\u015ftirirler, ger\u00e7ekleri \u00e7arp\u0131t\u0131rlar, canlar\u0131n\u0131n istedi\u011fi ger\u00e7ekli\u011fi yans\u0131tan kurguyu se\u00e7erler. Dramatik efektleri kas\u0131tl\u0131d\u0131r. T\u00fcm filmler b\u00f6yledir. As\u0131l ele\u015ftirmemiz gereken filmlerde bir tarih yaz\u0131m\u0131 (veya tersinden silinmesi) arayan seyirci deneyimleridir. Seyircinin \u00f6rg\u00fcts\u00fczl\u00fc\u011f\u00fc onu manip\u00fclasyona a\u00e7\u0131k hale getirdi\u011fi i\u00e7in \u201ctarihi ger\u00e7ekleri \u00e7arp\u0131tan filmlere\u201d kar\u015f\u0131 tedirginlik anla\u015f\u0131l\u0131r; ama bunu yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k olan, gizlisi sakl\u0131s\u0131 olmayan bir mecrad\u0131r film. \u201cTarihimizi gen\u00e7lerimize yanl\u0131\u015f \u00f6\u011freten bu filmler\/bu diziler\u201d muhafazakarl\u0131\u011f\u0131ndan ka\u00e7\u0131nmak, ortada filmin temsil krizi varsa bunun ba\u015fka ba\u015fka ele\u015ftiri s\u00fcre\u00e7lerinin konusu oldu\u011funu hat\u0131rlamak gerekiyor.<\/p>\n

Peki nedir bu tarih? Stonewall\u2019\u0131n tarihi nedir? Zaten olduk\u00e7a yak\u0131n bir d\u00f6nemde ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f, hikayelerle destanla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir olgu var kar\u015f\u0131m\u0131zda. \u201c\u0130lk kur\u015funu s\u0131kan\u201d mevzusunu ciddi bir itibar malzemesi haline getirmek, bunun yapan\u0131n filmde g\u00f6sterilen \u201cbeyaz\u201d olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek neyin sonucu? A\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 ben burada \u015funu g\u00f6zlemliyorum, Stonewall \u00f6ncesi var olan ve utan\u00e7tan olu\u015fan LGBT\u0130 k\u00fclt\u00fcr\u00fcn tamam\u0131yla reddedilmesi durumu sonucu Stonewall\u2019\u0131n milat say\u0131lma arzusudur bu. Peki Stonewall \u00f6ncesinin reddedilmesi bug\u00fcn hangi sonucu do\u011furdu: \u015e\u00fcphesiz bug\u00fcn de Stonewall\u2019\u0131n reddedilmesi sonucunu do\u011furdu.<\/p>\n

Tarih\u00e7i Barry Adam, wikipedi\u2019n\u0131n Stonewall T\u00fcrk\u00e7e sayfas\u0131nda bak\u0131n ne diyor:<\/p>\n

“Her sosyal hareketin belli bir noktada ge\u00e7mi\u015finden neleri tutmak, neleri de reddetmek istedi\u011fine karar vermesi gerekir. Hangi \u00f6zellikler bask\u0131n\u0131n sonucu, hangileri de sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve otantik?”<\/p>\n

Olduk\u00e7a yerinde bir analiz gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Zaten Stonewall\u2019\u0131n kendisi bir tarih inkar\u0131d\u0131r; hem de a\u015fa\u011f\u0131layarak, reddederek, yok sayarak kendinden \u00f6nceki altk\u00fclt\u00fcr\u00fc, gizlenmeyi reddetmi\u015f, yok saym\u0131\u015ft\u0131r. (\u00c7\u00fcnk\u00fc Stonewall isyanc\u0131lar\u0131na g\u00f6re \u201cutan\u00e7\u201d bask\u0131n\u0131n sonucu bir \u00f6zellikti.) Bug\u00fcn ise ayn\u0131 inkar\u0131, ayn\u0131 sosyal hareket tam da Barry Adam\u2019\u0131n dedi\u011fi yerden yap\u0131yor. Bu sefer de hangimiz idda edebiliriz ki beyaz diye adland\u0131r\u0131lan gay k\u00fclt\u00fcr\u00fcn \u201ca\u015f\u0131r\u0131 exhibitonist\u201d trans k\u00fclt\u00fcr\u00fc bask\u0131n\u0131n sonucu \u201csa\u011fl\u0131ks\u0131z\u201d bir tutum saymad\u0131\u011f\u0131n\u0131? Zira ayn\u0131s\u0131n\u0131 Stonewall, \u201cutan\u00e7\u201d i\u00e7in yapm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Tarihe sahip \u00e7\u0131kmak, \u201cmilat\u201d kabul edilenin destanla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 de\u011fildir. Bug\u00fcn Stonewall \u00f6ncesine denk d\u00fc\u015fen e\u015fcinsel erkekler taraf\u0131ndan e\u015fcinsel erkekleri \u201cmutsuz\u201d ve \u201c\u00e7eli\u015fik\u201d karakterle temsil ederek yaz\u0131lm\u0131\u015f \u201cgay pulp edebiyat\u0131\u201dna ait bir\u00e7ok kitap yeniden bas\u0131lmam\u0131\u015f ve \u015fu an bilinmiyor. Bronski\u2019ye g\u00f6re ise bunun sebebi a\u00e7\u0131k:<\/p>\n

“Gey kurtulu\u015f, tarih anlay\u0131\u015f\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde ge\u00e7mi\u015fin reddedilmesi ile belirlenen bir gen\u00e7lik hareketi idi”<\/p>\n

Gene olduk\u00e7a yerinde bir tespit. Kabul edelim ya da etmeyelim LGBT\u0130 \u00f6zg\u00fcrl\u00fck hareketi b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde ge\u00e7mi\u015fi inkar \u00fczerine \u015fekillenen bir hareket ve tarih tekerr\u00fcr ediyor. Bug\u00fcn ise \u201cbeyazla\u015fma\u201d olarak tabir edilen k\u00fclt\u00fcr de ayn\u0131s\u0131n\u0131 kendi ge\u00e7mi\u015fi i\u00e7in yap\u0131yor. Bu bug\u00fcn\u00fcn meselesi de\u011fildir, LGBT\u0130 tarihinin tarihsel sorunsal\u0131d\u0131r zaten.<\/p>\n

\"stonewall-ayaklanma\"<\/p>\n

Peki ger\u00e7ekten ilk kur\u015funu kim s\u0131kt\u0131?<\/strong><\/p>\n

Tarihte b\u00f6yle bir sorunun cevab\u0131n\u0131 aramak sizi ko\u015fulsuz bir mecburiyete s\u00fcr\u00fckler. Bu mecburiyet de \u015fudur: Bir milat kabul etmek ve milat kabul etti\u011finiz andan \u00f6nceki tarihi reddetmek. Bu bildi\u011fimiz \u201culus tarih\u201d \u00f6\u011fretisidir. \u015eu an boykot destek\u00e7ilerinin \u201c\u00f6fkelendi\u011fi\u201d nokta da tam olarak bu. \u201c\u0130lk kur\u015fun\u201d sorunsal\u0131. Oysaki LGBT\u0130 hareket i\u00e7in bu \u201cilk kur\u015fun\u201d hadisesi her kimli\u011fe giydirebilinir, giydirilmelidir de. Tarih mevzusuna geri d\u00f6nersek, hepimizin bildi\u011finin aksine \u201cPRIDE\u201d mevzusu ve Onur Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fleri mevzusu Stonewall\u2019dan biraz daha \u00f6nce ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Gene ba\u015fka bir \u201cgay bar\u201d olan Black Cat Tavern\u2019de sivil polislerin yapt\u0131\u011f\u0131 bask\u0131nlar ve tutuklamalar sonucu bar\u0131n \u00e7evresinde ayaklama olu\u015ftu. Daha sonra ba\u015fka barlara da s\u0131\u00e7rayan bu ayaklanmalar sonucu artan polis \u015fiddeti bir y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fe evrildi: PRIDE, yani Personal Rights in Defense and Education!<\/p>\n

T\u00fcm bu olaylara \u201cbeyaz gey\u201d diye bug\u00fcn nedense ve gereksiz yere s\u00fcrekli a\u015fa\u011f\u0131lanan kitle kat\u0131ld\u0131 ve her \u015feyden \u00f6nce ciddi bir bas\u0131n-yay\u0131n kitlesi olu\u015fturdular; akademik alanlarda bir kamuoyu elde ettiler.<\/p>\n

Bu olaylardan birka\u00e7 y\u0131l sonra Stonewall Inn bar\u0131ndaki isyan ger\u00e7ekle\u015fti. A\u00e7\u0131k\u00e7a s\u00f6ylemek gerekirse \u00f6ncesinde \u201cbeyaz lgbti\u201dlerce haz\u0131rlanm\u0131\u015f, tasarlanm\u0131\u015f bir bas\u0131n-yay\u0131n a\u011f\u0131 ve akademik kamuoyu olmasayd\u0131 bug\u00fcn Stonewall Stonewall olamazd\u0131. Bu noktada LGBT\u0130 mevzular\u0131nda temsil meselesine temkinli yakla\u015fmak gerekiyor. Homofobi ve s\u0131n\u0131f d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 harmanlamak hem haks\u0131zl\u0131k hem hak ihlali hem de tehlikelidir. Hi\u00e7bir lgbti bireyi i\u00e7in hen\u00fcz \u201ce\u015fit bir d\u00fcnya\u201d kurulmu\u015f de\u011fildir. Ayr\u0131ca \u201ckimin ilk kur\u015funu\u201d s\u0131kt\u0131\u011f\u0131 da bilelim ki olduk\u00e7a tart\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r. (Tabii b\u00f6yle bir tart\u0131\u015fmay\u0131 kabul edersek.)<\/p>\n

Sonu\u00e7 olarak; sinema-propaganda, sinema-tarihi ger\u00e7eklik, sinema-temsil gibi sorunlar \u00f6nemli, politik ve tarihi tart\u0131\u015fmalar olmakla birlikte \u201chassas\u201d tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 gereken mevzulard\u0131r. Zira \u201csans\u00fcr\u201d tamamen bu alanlar\u0131n tezleri ile me\u015fruluk kazan\u0131r. Ayr\u0131ca \u201cuydurma karakter\u201d ya da \u201ctarihte olmayan olay\/karakter\u201d sineman\u0131n kendi ger\u00e7ekli\u011fi i\u00e7in gereksiz tan\u0131mlamalard\u0131r, zaten sinema kurgudur, t\u00fcm karakterler ger\u00e7ekte pek de yoktur. Ele\u015ftirilmesi gereken mesele ise seyirci deneyimlerinin sosyolojisidir ve sosyolojik bir sorundur; filmin ger\u00e7ekli\u011finin tutars\u0131zl\u0131\u011f\u0131 de\u011fildir.<\/p>\n

\u0130\u015fte STONEWALL filiminin ele\u015ftirilen fragman\u0131:<\/p>\n